लडाखच्या मातीपासून ते जागतिक चित्रपट मंचांपर्यंत पोहोचणाऱ्या कथांचा प्रभाव आता अधिक ठळकपणे दिसू लागला आहे. १९व्या Mumbai International Film Festival 2026 दरम्यान आयोजित पत्रकार परिषदेत समावेशक सिनेमाची ताकद, मुलांचे कथाकथन आणि स्थानिक संस्कृतीचे जागतिक महत्त्व यावर सखोल चर्चा झाली.
या चर्चेचे आयोजन प्रेस इन्फॉर्मेशन ब्युरो (PIB) कडून करण्यात आले होते. या वेळी डॉक्युमेंटरी “नायब – थ्रू द टीचर्स लेंस” आणि लघुकथा चित्रपट “सोना आणि सोनम के सपने (Little Big Dreams)” यांच्याशी संबंधित दिग्दर्शक, शिक्षक आणि निर्माते एकत्र आले होते.
या सत्रात Sweta Parakh, शिक्षणतज्ज्ञ आणि प्रकल्प मार्गदर्शक Swati Popat Vats, प्रसिद्ध फिल्ममेकर Pathik Vats आणि राष्ट्रीय पुरस्कार विजेते निर्माते Jitendra Mishra उपस्थित होते. सर्वांनी मिळून सिनेमा हा केवळ मनोरंजन नसून सामाजिक परिवर्तनाचे प्रभावी माध्यम कसे आहे, यावर भर दिला.
स्थानिक कथा, जागतिक प्रभाव
‘नायब – थ्रू द टीचर्स लेंस’च्या दिग्दर्शिका श्वेता पारख यांनी सांगितले की, मुलांनी त्यांच्या स्वतःच्या वास्तवाशी जोडलेल्या कथा पडद्यावर पाहणे अत्यंत गरजेचे आहे. स्थानिक संस्कृती आणि परंपरेवर आधारित कथा मुलांना त्यांच्या ओळखीशी जोडतात आणि आत्म-अभिव्यक्तीला प्रोत्साहन देतात.
दुसरीकडे, स्वाती पोपट वत्स यांनी समावेशी दृष्टिकोनावर भर देत सांगितले की प्रत्येक मुलाच्या भावना, स्वप्ने आणि क्षमता ओळखणे गरजेचे आहे. “सोना आणि सोनम के सपने” मधील नायिकेचा संदर्भ देत त्यांनी सांगितले की ही कथा फक्त शिक्षण किंवा आत्मनिर्भरतेची नाही, तर जीवनाच्या शोधाची आहे.
MIFF 2026 समावेशक सिनेमा चर्चा
सिनेमा म्हणजे शिक्षणाचा प्रभावी मार्ग
पथिक वत्स यांनी सिनेमाला एक शक्तिशाली शैक्षणिक साधन म्हणून अधोरेखित केले. त्यांच्या मते, चित्रपट केवळ मनोरंजन करत नाहीत, तर सहानुभूती वाढवतात, विचारांची व्याप्ती वाढवतात आणि समाजावर दीर्घकालीन प्रभाव टाकतात.
स्थानिक कथा जागतिक मंचावर
जितेंद्र मिश्रा यांनी “सोना आणि सोनम के सपने (Little Big Dreams)” या चित्रपटाच्या प्रवासाबद्दल माहिती दिली. त्यांनी सांगितले की, या चित्रपटात मुलांनी केवळ कलाकार म्हणून नाही, तर कथाकार आणि निर्माते म्हणूनही सक्रिय सहभाग घेतला.
हा चित्रपट कान फिल्म फेस्टिव्हलमध्ये प्रदर्शित झाल्यानंतर अनेक आंतरराष्ट्रीय महोत्सवांमध्ये निवडला गेला असून, येत्या काळात तो विविध जागतिक मंचांवर प्रदर्शित होणार आहे.
सीमांपासून संधींकडे
या चर्चेत एक समान विचार अधोरेखित झाला — मर्यादांऐवजी संधींवर लक्ष केंद्रित करणे. विशेष गरजा असलेल्या मुलांना त्यांच्या क्षमतांमुळे ओळखले जावे, लेबल्समुळे नव्हे, असा स्पष्ट संदेश देण्यात आला.
शेवटी, सर्व पॅनलिस्टांनी एकमताने सांगितले की मुलांसाठीचा सिनेमा हा केवळ मनोरंजन नसून समावेश, समज आणि सामाजिक बदल घडवणारे प्रभावी माध्यम ठरला पाहिजे.
