National Centre for the Performing Arts (एनसीपीए) तर्फे ‘प्रतिबिंब मराठी नाट्य उत्सव २०२६’ ची घोषणा करण्यात आली असून, ३० एप्रिल ते ३ मे या चार दिवसांत हा उत्सव एक्सपेरिमेंटल थिएटर, टाटा थिएटर आणि जेबीटी म्युझियम येथे रंगणार आहे.
मराठी कथनशैलीतील बदलते प्रवाह, नवे प्रयोग आणि सर्जनशीलतेचा आविष्कार या उत्सवातून अनुभवायला मिळणार आहे. नाट्यप्रयोगांसोबतच वाचन सत्रे, कार्यशाळा आणि चर्चासत्रे यांचा देखील समावेश असल्यामुळे हा उत्सव केवळ नाटकांपुरता मर्यादित राहत नाही, तर एक संपूर्ण सांस्कृतिक अनुभव बनतो.
‘प्रतिबिंब’ हा उत्सव मराठी रंगभूमीला प्रेरणा देण्यासाठी आणि नव्या कलाकारांना व्यासपीठ मिळवून देण्यासाठी सुरू करण्यात आला. अनुभवी आणि नवोदित कलाकारांचा सुंदर मेळ यामध्ये पाहायला मिळतो, आणि म्हणूनच प्रत्येक वर्षी प्रेक्षकांची उत्सुकता वाढताना दिसते.
उत्सवाची सुरुवात ३० एप्रिल रोजी ‘बरड’ या पुरस्कारप्राप्त नाटकाने होणार आहे. ग्रामीण महाराष्ट्रातील वास्तव, कौटुंबिक संघर्ष आणि जमिनीच्या वादांवर आधारित ही कथा प्रेक्षकांना भिडणारी ठरते. या नाटकाला Zee Natya Gaurav Puraskar 2026 मध्ये अनेक सन्मान मिळाले आहेत.
१ मे रोजी ‘अभिजात मराठी: महाराष्ट्राच्या साहित्य वारशाला अभिवादन’ हे वाचन सत्र सादर होईल. त्यानंतर ‘नॉर्मल डे विथ डॅनी पंडित’ हा हलकाफुलका पण वेगळ्या शैलीतील स्केच कॉमेडी प्रयोग रंगणार आहे, ज्यामध्ये डिजिटल पात्रांना रंगमंचावर साकारण्यात येणार आहे.
२ मे रोजी प्राजक्त देशमुख यांच्या मार्गदर्शनाखाली ‘रायटर्स लॅब – आयडिया टू पेज’ ही कार्यशाळा आयोजित करण्यात आली आहे. यानंतर ‘अरे संसार संसार’ या कार्यक्रमातून बहिणाबाई चौधरी यांच्या कवितांचा संगीत आणि कथनातून अनुभव मिळणार आहे. दिवसाचा शेवट ‘लग्न पंचमी’ या नाटकाने होईल, जे आधुनिक नातेसंबंधांवर भाष्य करते.
उत्सवाच्या शेवटच्या दिवशी, ३ मे रोजी, अभय महाजन यांची ‘बॉडी अवेअरनेस – मूव्हमेंट’ कार्यशाळा होईल. त्यानंतर ‘मग तू मला खा!’ हे डिजिटल ओळख आणि शरीर प्रतिमेवर आधारित नाटक सादर होईल. ‘कवितेचं पान लाइव्ह’ या संवादात्मक कार्यक्रमानंतर ‘करुणाष्टके’ या प्रभावी नाटकाने उत्सवाची सांगता होणार आहे.
एनसीपीएचे थिएटर अँड फिल्म्स विभाग प्रमुख ब्रूस गुथ्री यांनी सांगितले की, ‘प्रतिबिंब’ हा उत्सव आता नाट्य दिनदर्शिकेतील महत्त्वाचा भाग बनला आहे. महामारीनंतर प्रेक्षकांचा वाढता प्रतिसाद आणि नव्या लेखनातील आत्मविश्वास यामुळे हा उत्सव अधिक समृद्ध होत आहे.
उत्सव निर्माती राजेश्री शिंदे यांच्या मते, हा उत्सव केवळ नाटकांचा नाही, तर कथा, भावना आणि संवाद यांचा प्रवास आहे. प्रेक्षक आणि कलाकार यांच्यातील नातं अधिक घट्ट करण्याचा हा एक प्रयत्न आहे.
विशेष म्हणजे, यंदाचा उत्सव Maharashtra Day निमित्ताने साजरा होत असल्यामुळे मराठी संस्कृतीचा रंग अधिक खुलून दिसणार आहे.
शिल्पा कुमार यांच्या सहकार्याने सादर होणारा हा उत्सव प्रत्येक नाट्यप्रेमीसाठी एक वेगळा आणि लक्षात राहणारा अनुभव ठरणार आहे.
