“अभी ना जाओ छोड़ कर…” – कालपासून (१२ एप्रिल) हेच शब्द जणू प्रत्येकाच्या मनात घुमत आहेत. दिग्गज गायिका Asha Bhosle यांनी वयाच्या ९२व्या वर्षी Breach Candy Hospital येथे अखेरचा श्वास घेतला.
त्यांचा आवाज हा केवळ गाण्यांपुरता मर्यादित नव्हता, तर तो आठवणींमध्ये, प्रत्येक खास क्षणात आणि अनेक पिढ्यांच्या भावविश्वात जिवंत होता. घरात मंद स्वरात ऐकू येणारी गाणी असोत किंवा सण-समारंभात घुमणारे सूर – आशा भोसले यांचा आवाज सर्वत्र अनुभवायला मिळायचा. हाच त्यांच्या कलेचा खरा जादू होता.
सावलीतून स्वतःची ओळख निर्माण करणारा प्रवास
Lata Mangeshkar यांच्या सावलीतून बाहेर पडत स्वतःची वेगळी ओळख निर्माण करणं सोपं नव्हतं. सुरुवातीला कामासाठी संघर्ष, सतत होणाऱ्या तुलना – या सगळ्यांचा सामना करत त्यांनी स्वतःचा मार्ग तयार केला.
२० हून अधिक भाषांमध्ये १२ हजारांहून अधिक गाणी गात त्यांनी केवळ यश मिळवलं नाही, तर स्वतःची स्वतंत्र ओळख निर्माण केली. त्यांचा प्रवास हा जिद्द, सातत्य आणि स्वतःला नव्याने घडवण्याचा आहे.
१९३३ साली Dinanath Mangeshkar यांच्या घरी जन्मलेल्या आशा यांना लहानपणापासूनच संगीताची आवड होती. मात्र त्यांनी ठरवलं – दुसऱ्यांची नक्कल न करता स्वतःची स्वतंत्र शैली तयार करायची.
एका मुलाखतीत त्यांनी सांगितलं होतं की, “दिदीसारखं गात राहिले तर मला स्वतःचं नाव मिळणार नाही.” आणि तिथूनच त्यांच्या गायकीत बदल घडू लागला.
गायकीला दिला नवा आयाम
१९६०-७० च्या दशकात आशा भोसले यांनी पार्श्वगायनाला नवा आयाम दिला. पारंपरिक वेशात दिसणाऱ्या आशा भोसले यांनी चित्रपटांतील धाडसी आणि वेगळ्या प्रकारच्या गाण्यांना आवाज दिला.
“पिया तू अब तो आजा”, “दम मारो दम”, “ये मेरा दिल” यांसारखी गाणी केवळ लोकप्रिय नव्हती, तर त्यातून एक वेगळी ऊर्जा आणि आत्मविश्वास जाणवत होता. त्यांच्या आवाजामुळे त्या गाण्यांतील पात्रांना एक वेगळी ओळख मिळाली.
जागतिक स्तरावर मिळालेली ओळख
आशा भोसले यांचा आवाज देशाच्या सीमा ओलांडून जगभर पोहोचला. त्या ग्रॅमीसाठी नामांकन मिळवणाऱ्या पहिल्या भारतीय गायिका ठरल्या.
नंतर त्यांनी प्रसिद्ध Kronos Quartet सोबत ‘यूव्ह स्टोलन माय हार्ट’ या संगीतसंग्रहासाठी काम केलं. या संगीतसंग्रहालाही ग्रॅमी नामांकन मिळालं.
R. D. Burman सोबतची अजरामर साथ
आशा भोसले आणि आर. डी. बर्मन यांचं नातं केवळ कामापुरतं नव्हतं, तर मनाने जुळलेलं होतं. दोघांनी मिळून हिंदी चित्रपटसृष्टीला अनेक अजरामर गाणी दिली. त्यांची ही जोडी आजही संगीतप्रेमींसाठी खास मानली जाते.
संघर्षातून घडलेली यशोगाथा
त्यांच्या आयुष्यात अनेक अडचणी आल्या. लहान वयात लग्न, आर्थिक अडचणी, वैयक्तिक आयुष्यातील कठीण प्रसंग – या सगळ्यांचा सामना करत त्यांनी स्वतःची वाट तयार केली.
लहान मुलाला घरी ठेवून कामासाठी बाहेर पडणं, पहाटे रियाज करणं, घराची जबाबदारी सांभाळणं आणि तरीही गाण्याची आवड जपणं – हा त्यांचा रोजचा संघर्ष होता.
शेवटपर्यंत जपलेलं संगीतप्रेम
वयाच्या उत्तरार्धातही त्यांची ऊर्जा कमी झाली नाही. त्यांनी मैफिली केल्या, नवीन गाणी सादर केली आणि कायम सकारात्मक राहण्याचा संदेश दिला.
Gorillaz सोबतचं त्यांचं शेवटचं गाणं त्यांच्या प्रवासाचा सुंदर शेवट ठरलं. त्यांनी आयुष्याला एका नदीसारखं मानलं आणि संगीताला त्या प्रवासाचा मार्गदर्शक मानलं.
अजरामर वारसा
आशा भोसले यांचा वारसा हा केवळ आकडे किंवा पुरस्कारांमध्ये मोजता येणार नाही. तो प्रत्येक गाण्यात, प्रत्येक सुरात आणि प्रत्येक भावनेत जिवंत आहे.
त्या फक्त लता मंगेशकरांच्या बहिणी नव्हत्या – त्या स्वतःमध्ये एक युग होत्या… आणि कायम राहतील.
=====
हे देखील वाचा : जिंगल्सपासून जाहिरातविश्वापर्यंत… आशा भोसले यांनी बदलले भारतीय अॅड इंडस्ट्रीचे सूर
=====
