काही सिनेमे त्यांच्या कथेपेक्षा त्यांच्या भव्यतेमुळे मोठे वाटतात. ‘Toxic: A Fairytale for Grown-ups’ हा त्यापैकीच एक. चार वर्षांनंतर यश मोठ्या पडद्यावर परतला आहे आणि त्याच्याकडून अपेक्षा असणं साहजिकच होतं. ‘KGF: Chapter 2’नंतर यश केवळ कन्नड स्टार राहिला नाही, तर पॅन-इंडिया स्टार म्हणून त्याची ओळख अधिक मजबूत झाली. त्यामुळे ‘Toxic’कडूनही एका मोठ्या, वेगळ्या आणि लक्षात राहणाऱ्या गँगस्टर ड्रामाची अपेक्षा होती. गीटू मोहनदास दिग्दर्शित हा सिनेमा १९४०च्या दशकातील गोव्याच्या पार्श्वभूमीवर उभा राहतो आणि पहिल्याच दृश्यापासून हे स्पष्ट करतो की, आपल्याला साधा गँगस्टर सिनेमा पाहायला मिळणार नाही. पण जवळपास १९४ मिनिटांचा हा प्रवास संपताना असं वाटतं की सिनेमाने स्टाइल आणि भव्यतेवर जितकं काम केलं, तितकं कथेला आणि पटकथेला दिलं नाही.
राया म्हणजे यश. आयुष्यात अनेकदा मृत्यूला सामोरं गेलेला, हिंसक, आक्रमक, अहंकारी आणि स्वतःचे नियम स्वतः बनवणारा हा माणूस आहे. मेलिसा (रुक्मिणी वसंत) त्याच्यावर बॉम्ब बांधून बदला घेण्यासाठी येते, तेव्हाही मृत्यू समोर उभा असताना राया विचलित होत नाही. त्याचा तो बेधडकपणा आणि परिस्थितीवर स्वतःचं नियंत्रण ठेवण्याची वृत्ती संपूर्ण सिनेमात दिसत राहते. रायाच्या व्यक्तिमत्त्वात आकर्षण आहे, पण त्याचबरोबर एक अस्वस्थ करणारी बाजूही आहे. विशेषतः स्त्रियांकडे पाहण्याचा त्याचा दृष्टिकोन, त्याची उघड लैंगिकता आणि टॉक्सिक मॅस्क्युलिनिटी काही ठिकाणी मुद्दामच धक्कादायक पद्धतीने मांडली आहे. हिंसा आणि सेक्स या दोन गोष्टी जणू त्याच्या जगाला सतत चालवत असतात. त्यामुळे राया पारंपरिक अर्थाने नायक नसून एक नैतिकदृष्ट्या ग्रे आणि अनेक ठिकाणी विषारी व्यक्तिरेखा म्हणून समोर येतो.
रायाच्या या जगात त्याची बहीण गंगा (नयनतारा) सर्वात महत्त्वाची आहे. १९४०च्या दशकातील गोव्यात राया आणि गंगा गुन्हेगारीच्या जगात स्वतःचं स्थान निर्माण करताना दिसतात. अफूचा व्यवसाय, सत्ता, पैसा, विश्वासघात आणि कुटुंब यांच्यामध्ये त्यांचं नातं कथेला भावनिक आधार देतं. सल्वाडोर (Darrell D’Silva) या गुन्हेगारी जगतातील प्रभावशाली व्यक्तीमुळे रायाच्या आयुष्यात आणखी गुंतागुंत निर्माण होते. त्याच्याशी संबंधित नाती पुढे रायाला अधिक मोठ्या संघर्षात ओढतात. मात्र या सगळ्या पार्श्वभूमीत ‘टॉक्सिक’ची खरी जमेची बाजू म्हणजे त्याच्या महिला व्यक्तिरेखा. नयनतारा, कीआरा अडवाणी, तारा सुतारिया, हुमा कुरेशी आणि रुक्मिणी वसंत या पाचही अभिनेत्रींच्या व्यक्तिरेखांना केवळ नायकाभोवती फिरणारी भूमिका दिलेली नाही. त्या स्वतःचे निर्णय घेतात, संघर्ष करतात आणि रायाच्या जगावर परिणाम घडवतात.
नयनतारा गंगाच्या भूमिकेत विशेष प्रभावी वाटते. रायासोबतचं तिचं नातं सिनेमाला भावनिक खोली देतं. कीआरा अडवाणीची नादिया ही व्यक्तिरेखाही सिनेमातील लक्षवेधी भागांपैकी एक आहे. तिच्या कथेतून रायाचा आणखी एक पैलू समोर येतो. तारा सुतारियाची रेबेका आणि रुक्मिणी वसंतची मेलिसा आपापल्या जागी प्रभावी आहेत, तर हुमा कुरेशीची एलिझाबेथ रायाकडे आकर्षित न होता त्याच्याकडे तिरस्काराने पाहते. या व्यक्तिरेखांमधला हा फरक सिनेमाला चांगला बॅलन्स देतो. त्यामुळे ‘टॉक्सिक’मध्ये महिला व्यक्तिरेखांना मिळालेली agency ही निश्चितच कौतुकास्पद आहे.
पण इथेच एक मोठी अडचण समोर येते. ‘टॉक्सिक’ची व्यक्तिरेखानिर्मिती त्याच्या कथानकापेक्षा चांगली आहे. कथा ऐकायला वेगळी वाटत असली तरी तिच्या मुळाशी एक पारंपरिक गँगस्टर ड्रामा आहे. अनाथ भावंडं एका निर्दयी गुन्हेगारी जगात स्वतःचं स्थान निर्माण करण्यासाठी संघर्ष करतात आणि त्यातून कुटुंब, सत्ता, पुरुषत्व, इच्छा, विश्वासघात आणि प्रायश्चित्त असे विषय पुढे येतात. समस्या या विषयांमध्ये नाही; समस्या त्यांना एकसंधपणे जोडण्यात आहे. काही भाग खरोखर लक्ष वेधून घेतात, पण काही अॅक्शन सीक्वेन्स आणि प्रसंग अनावश्यकपणे लांबलेले वाटतात. त्यामुळे चित्रपटाचा वेग अधूनमधून खंडित होतो आणि १९४ मिनिटांचा रनटाइम अधिक जाणवू लागतो.
गीटू मोहनदास यांनी मात्र या गँगस्टर ड्रामाला पारंपरिक पद्धतीने सादर न करता त्याला एक अतिशय स्टायलिश आणि सिनेमॅटिक रूप देण्याचा प्रयत्न केला आहे. १९४०च्या दशकातील गोवा, मोठे सेट्स, आलिशान कॉस्च्युम्स, रंगीबेरंगी विश्व, हिंसा आणि त्याला मिळणारी हाय-एनर्जी पार्श्वसंगीताची साथ यामुळे ‘टॉक्सिक’ सतत मोठा दिसतो. काही दृश्यांमध्ये Moulin Rouge, Cirque du Soleil, Joker आणि The Revenantच्या प्रभावांच्या छटा जाणवतात. हे संदर्भ सिनेमाला वेगळं व्हिज्युअल आयडेंटिटी देतात. मात्र हीच स्टाइल काही वेळाने कथेला मागे टाकते. दिग्दर्शक आणि यश यांनी मिळून मोठं विश्व उभं केलं आहे, पण त्या विश्वाला तितकीच मजबूत कथा मिळालेली नाही.
यश मात्र या सगळ्यातूनही सिनेमाला आपल्या खांद्यावर घेऊन जातो. रायाच्या भूमिकेत त्याची स्क्रीन प्रेझेन्स जबरदस्त आहे. त्याचा स्वॅग, आक्रमकपणा, देहबोली आणि संवादफेक यामुळे तो प्रत्येक दृश्यावर स्वतःची छाप सोडतो. रायाची व्यक्तिरेखा कितीही नैतिकदृष्ट्या चुकीची असली तरी ती कंटाळवाणी होत नाही, हे यशच्या अभिनयाचं मोठं यश आहे. त्याच्या व्यक्तिमत्त्वाला पडद्यावर आणखी मोठं करण्यासाठी दिग्दर्शन, संगीत आणि कॅमेरा सतत काम करत असतात. यशने साकारलेल्या व्यक्तिरेखांमध्ये काळा-पांढरा असा सरळ फरक नाही; तो स्वतःचे नियम बनवतो आणि त्यानुसार जगतो. ही गुंतागुंत यशने चांगली पकडली आहे.
तांत्रिक बाजूने पाहिलं तर ‘टॉक्सिक’ मजबूत आहे. रवी बसरूरचं संगीत आणि बॅकग्राउंड स्कोअर चित्रपटाच्या वातावरणाला मोठा आकार देतं. राजीव रवींची सिनेमॅटोग्राफी विशेष उल्लेख करण्यासारखी आहे. मोठे सेट्स, अॅक्शन आणि स्टायलाइज्ड फ्रेम्स यामुळे चित्रपट मोठ्या पडद्यावर पाहण्यासाठी बनवलेला आहे, हे जाणवत राहतं. मात्र उज्ज्वल कुलकर्णी यांचं एडिटिंग आणखी घट्ट असायला हवं होतं. काही दृश्यांमधील अचानक होणारे कट्स आणि काही लांबलेले प्रसंग सिनेमाच्या फ्लोला अडथळा आणतात.
======
हे देखील वाचा : ‘Gandhari’ ट्रेलर : मुलीच्या शोधासाठी तापसी पन्नूची थरारक लढाई
======
शेवटी ‘टॉक्सिक’ हा यशच्या स्टारडमला साजेसा मोठा सिनेमा नक्कीच आहे, पण यशच्या ‘KGF’नंतर अपेक्षित असलेल्या उंचीचा गँगस्टर एपिक मात्र ठरत नाही. यात ‘KGF’च्या काही छटा आहेत, पण त्याची स्वतःची वेगळी ओळखही आहे. गीटू मोहनदास आणि यश यांनी भारतीय प्रेक्षकांसाठी काहीतरी वेगळं करण्याचा प्रामाणिक आणि महत्त्वाकांक्षी प्रयत्न केला आहे. नयनतारा, कीआरा अडवाणी, तारा सुतारिया, हुमा कुरेशी आणि रुक्मिणी वसंत यांच्या मजबूत भूमिका, यशचा दमदार स्क्रीन प्रेझेन्स, जबरदस्त संगीत आणि भव्य व्हिज्युअल्स यामुळे सिनेमा पूर्णपणे निराश करत नाही. पण एवढ्या मोठ्या कॅनव्हासला तितकीच प्रभावी कथा आणि अधिक घट्ट पटकथा मिळाली असती, तर ‘टॉक्सिक’चा अनुभव खूप वेगळा ठरला असता. सध्या हा सिनेमा स्टाइलमध्ये मोठा, पण कथेत अपुरा वाटतो.
चित्रपट: Toxic: A Fairytale for Grown-ups
दिग्दर्शक: गीटू मोहनदास
कलाकार: यश, नयनतारा, कीआरा अडवाणी, तारा सुतारिया, हुमा कुरेशी, रुक्मिणी वसंत, डॅरेल डी’सिल्वा
दर्जा : ⭐⭐☆☆☆ (2/5)