भारतीय संगीतविश्वातील दिग्गज आवाज असलेल्या Asha Bhosle यांचे रविवारी निधन झाले. तब्बल सात दशकांहून अधिक काळ चाललेल्या त्यांच्या कारकिर्दीचा हा शेवट असला, तरी त्यांनी निर्माण केलेली संगीताची परंपरा कायम स्मरणात राहणार आहे. त्या ९२ वर्षांच्या होत्या.
चित्रपटसंगीत, गझल आणि पॉप अशा विविध शैलींमध्ये आपली वेगळी छाप सोडणाऱ्या आशा भोसले यांच्या आवाजाचा प्रभाव फक्त गाण्यांपुरता मर्यादित राहिला नाही. त्यांनी भारतीय जाहिरातविश्वालाही एक वेगळी दिशा दिली, विशेषतः रेडिओ आणि दूरदर्शनच्या सुवर्णकाळात.
त्या काळात ब्रँड्स स्वतःची वेगळी ओळख निर्माण करण्यासाठी आवाज आणि संगीताचा वापर करू लागले होते. अशा वेळी आशा भोसले यांसारख्या मोठ्या गायकांनी जिंगल्समध्ये आवाज दिल्याने जाहिरातींना केवळ माहिती देण्यापेक्षा एक भावनिक आणि लक्षात राहणारा स्पर्श मिळाला.
Hindustan Lever साठी केलेला ‘हिमालया बुके’ साबण आणि टॅलकम पावडरचा जिंगल आजही त्यांच्या उल्लेखनीय कामांपैकी एक मानला जातो. “फूल के समान है” हे गाणं, ज्याचे गीतकार Jan Nisar Akhtar आणि संगीतकार Ravi होते, त्याच्या काव्यात्मक शब्दरचनेमुळे आणि सुरेलपणामुळे विशेष लक्षात राहिले.
यानंतर अनेक वर्षांनी, २००२ मध्ये त्यांनी Rasna साठी “रसिला रोजाना उत्सव” हा जिंगल गायला. या मोहिमेत जुन्या आठवणींना उजाळा देत रसना हा कुटुंबाचा आवडता ब्रँड आहे, ही प्रतिमा अधिक ठळक करण्यात आली. आशा भोसले यांच्या ओळखीच्या आवाजामुळे हा जिंगल विविध पिढ्यांमध्ये पटकन लक्षात राहिला.
१९७० ते २००० च्या सुरुवातीच्या काळात भारतीय जाहिरात क्षेत्रात जिंगल्सना विशेष महत्त्व होते. चित्रपटसंगीतातील संगीतकार आणि गायक एकत्र येऊन लहान पण प्रभावी गाणी तयार करत असत. अशा वेळी आशा भोसले यांची आवाजातील लवचिकता आणि शैलीत बदल करण्याची क्षमता त्यांना या क्षेत्रासाठी अगदी योग्य ठरवत होती.
जाहिरातींपलीकडेही त्यांचे योगदान अतुलनीय आहे. अनेक भाषांमध्ये आणि विविध शैलींमध्ये त्यांनी हजारो गाणी गायली आणि भारतीय संगीत समृद्ध केले.
त्यांच्या या अफाट योगदानासाठी त्यांना Dadasaheb Phalke Award देऊन सन्मानित करण्यात आले होते, जो भारतीय चित्रपटसृष्टीतील सर्वोच्च सन्मान मानला जातो. याशिवाय त्यांना Padma Vibhushan हा देशातील दुसऱ्या क्रमांकाचा नागरी सन्मानही मिळाला होता.
त्यांनी विविध भाषांमधील गाण्यांसाठी अनेक राष्ट्रीय पुरस्कार जिंकले, तसेच Filmfare Awardsही पटकावले. विशेष म्हणजे, काही काळानंतर त्यांनी स्पर्धेतून स्वतःहून माघार घेत नव्या कलाकारांना संधी दिली—जे त्यांच्या मोठेपणाचे द्योतक मानले जाते.
आंतरराष्ट्रीय स्तरावरही त्यांची ओळख तितकीच भक्कम होती. Grammy Awards साठी त्यांना नामांकन मिळाले होते. उस्ताद Ali Akbar Khan यांच्यासोबतचा ‘Legacy’ हा अल्बम विशेष गाजला. याशिवाय यूके, अमेरिका, मध्यपूर्व आणि दक्षिण-पूर्व आशिया येथे त्यांनी अनेक कार्यक्रम केले आणि परदेशातील चाहत्यांची मोठी फौज तयार केली.
आशा भोसले यांच्या निधनाने भारतीय संगीत क्षेत्रासोबतच जाहिरातविश्वालाही मोठी पोकळी निर्माण झाली आहे. त्यांचा आवाज केवळ गाण्यांपुरता मर्यादित नव्हता, तर त्यांनी ब्रँड्सना एक वेगळी ओळख देत भारतीय जाहिरातींचा आवाजच बदलून टाकला.